Giới thiệu Bộ môn Chăm sóc giảm nhẹ

Lịch sử phát triển

Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới (TCYTTG - WHO), Chăm sóc giảm nhẹ (CSGN - Palliative Care) là các biện pháp nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống của người mắc bệnh đe dọa cuộc sống và gia đình họ bằng cách phòng ngừa, phát hiện sớm, điều trị đau và các triệu chứng thực thể, các vấn đề tâm lý và tinh thần mà người bệnh và gia đình họ phải chịu đựng. Đối với những người mắc những bệnh đe dọa cuộc sống thì cần phải áp dụng những nguyên tắc về CSGN ngay từ khi chẩn đoán bệnh cho đến thời điểm cuối đời và hỗ trợ người nhà sau khi người bệnh qua đời.

Ngày 19/05/2006, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định 3483/BYT “Hướng dẫn Quốc gia về CSGN đối với người bệnh ung thư và AIDS”. Đây là cơ sở pháp lý và là tài liệu tham khảo mang tính thực tiễn để các nhà lâm sàng trên toàn quốc triển khai các hoạt động chăm sóc và điều trị cho người bệnh HIV/AIDS, người bệnh ung thư và mắc các bệnh hiểm nghèo đe dọa tính mạng. Từ đó đến nay, với sự giúp đỡ của PGS.TS. Eric Krakauer – Đại học Y khoa Harvard, Bộ Y Tế đã ban hành “Hướng dẫn quốc gia về sử dụng và quản lý opioids trong điều trị đau”, “Quy chế kê đơn thuốc opioids trong điều trị ngoại trú” vào tháng 02/2008; phổ biến rộng rãi chính sách và hướng dẫn Quốc gia về CSGN thông qua các cuộc hội thảo, hội nghị, tập huấn, triển khai các chương trình giáo dục, đào tạo và cấp chứng chỉ về CSGN, nhân rộng chương trình CSGN ở các địa phương trong cả nước. Hiện tại ở các bệnh viện tại các thành phố lớn, đã bắt đầu hình thành nhiều đơn vị và khoa CSGN như bệnh viện Ung Bướu Thành Phố Hồ Chí Minh, bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, bệnh viện Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh, bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố.

Theo mô hình y tế công cộng của Tổ Chức Y Tế Thế Giới (TCYTTG) nhằm ứng dụng và phát triển bền vững CSGN của Stjernsward vào năm 2007, thì giáo dục cũng được nhấn mạnh là một trong ba thành tố chính bên cạnh thay đổi chính sách y tế và sự sẵn có của thuốc. Theo nhận định của TCYTTG, đa phần các nhân viên y tế trên toàn thế giới còn thiếu kiến thức về nguyên lí và thực hành CSGN. TCYTTG khuyến cáo cần có chính sách giáo dục CSGN cho họ ở mọi cấp độ của ngành y tế, trang bị kiến thức chuyên môn về các nguyên lí chính. Điều này là vô cùng cần thiết để triển khai tích hợp CSGN vào toàn bộ hệ thống y tế. Việc đào tạo còn cần tập trung huấn luyện chuyên sâu các chuyên viên CSGN nhằm quản lí các trường hợp phức tạp.

Vì lí do trên, với vị trí là một đại học trọng điểm của miền nam và của cả nước trong lĩnh vực đào tạo nhân viên y tế chất lượng cao, cùng với tầm nhìn của thầy hiệu trưởng PGS TS Trần Diệp Tuấn, Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh đã đi đầu với việc thành lập bộ môn Chăm Sóc Giảm Nhẹ đầu tiên tại Việt Nam và trong khu vực lân cận vào ngày 27/02/2018 với mục đích đào tạo nhân lực y tế về CSGN theo nhiều cấp độ, giúp cho CSGN Việt Nam phát triển bền vững, mở rộng khả năng phục vụ nhân dân, tiến tới hình thành Trung tâm Cộng tác với TCYTTG về Đào Tạo và Nghiên Cứu trong CSGN.

Bộ môn CSGN đã đảm nhận nhiệm vụ đào tạo CSGN nâng cao cho đối tượng học viên bác sĩ CKI các ngành Nội khoa, Lão Khoa, Nhi khoa, Truyền nhiễm, Y học gia đình, Truyền máu huyết học, Lao và bệnh phổi, Ung Thư và Hồi sức cấp cứu.

Vào ngày 07/03/2019, Bộ Y Tế đã cho phép Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh và Bộ môn CSGN kết hợp với BV Ung Bướu TP.HCM nhiệm vụ đào tạo bác sĩ chuyên khoa cấp I CSGN, là chương trình đầu tiên trong cả nước nhằm đào tạo những chuyên gia đầu tiên của cả nước về chuyên ngành CSGN.

Trong thời gian qua, bộ môn đã triển khai đào tạo CSGN tích hợp vào chương trình đào tạo y đa khoa đổi mới. Trong tương lai, bộ môn cũng sẽ tích hợp vào đào tạo CSGN cơ bản cho sinh viên điều dưỡng và dược khoa. Bên cạnh đó bộ môn cũng sẽ triển khai đào tạo liên chuyên ngành cho các đối tượng tâm lý và nhân viên công tác xã hội.

Ngoài ra bộ môn CSGN còn là đơn vị hỗ trợ chuyên môn và đóng vai trò quan trọng trong việc thành lập Hội Y học Chăm sóc giảm nhẹ Việt Nam, là tổ chức hội nghề nghiệp về chuyên ngành CSGN tại Việt Nam nhằm thúc đẩy thực hành, đào tạo và nghiên cứu trong CSGN, làm nhiệm vụ cố vấn cho các hướng dẫn điều trị và chính sách về CSGN.

Sứ mạng

  • Trở thành trung tâm hàng đầu về đào tạo, nghiên cứu đa ngành trong lĩnh vực chăm sóc giảm nhẹ;
  • Trở thành đơn vị tiên phong ứng dụng các bằng chứng khoa học vào đào tạo, triển khai, thực hành và đảm bảo chất lượng chăm sóc giảm nhẹ;
  • Trở thành đơn vị cố vấn các chính sách liên quan chăm sóc giảm nhẹ.

Trưởng bộ môn qua các thời kỳ

  • TS. BS. Thân Hà Ngọc Thể

Tập thể Bộ môn Chăm sóc giảm nhẹ

Hoạt động hội nghề nghiệp

Bộ môn Chăm sóc giảm nhẹ là thành viên của Hiệp hội Chăm sóc giảm nhẹ và Chăm sóc cuối đời thế giới (IAHPC) và Mạng lưới chăm sóc giảm nhẹ và chăm sóc cuối đời Châu Á - Thái Bình Dương (APHN).

  • TS BS Đặng Huy Quốc Thịnh: Chủ tịch Hội Y học Chăm sóc giảm nhẹ Việt Nam.
  • TS BS Thân Hà Ngọc Thể: Phó chủ tịch thường trực Hội Y học Chăm sóc giảm nhẹ Việt Nam - Phó Chủ tịch Liên chi Hội Lão khoa TP.HCM.